Teknoloji dünyasının en sansasyonel isimlerinden biri olan Elon Musk ve sahibi olduğu sosyal medya platformu X (eski adıyla Twitter), Avrupa’da hukuksal bir depremle karşı karşıya. Fransa’nın başkenti Paris’te bulunan X ofisleri, Paris Cumhuriyet Savcılığı’na bağlı siber suçlarla mücadele birimi tarafından düzenlenen ani bir baskınla arandı. Küresel teknoloji gündemine bomba gibi düşen bu gelişme, sadece bir ofis aramasından ibaret değil; soruşturmanın kapsamı, yasadışı veri madenciliğinden çocuk istismarı materyallerinin bulundurulmasına iştirak etmeye kadar uzanan son derece ciddi suçlamaları içeriyor.
Savcılık ofisinden yapılan resmi açıklamaya göre, soruşturma dosyası sadece şirket tüzel kişiliğini hedef almıyor. Platformun sahibi Elon Musk ve X’in eski İcra Kurulu Başkanı (CEO) Linda Yaccarino, Nisan ayında düzenlenecek duruşmalarda ifade vermek üzere resmen mahkemeye çağrıldı. Bu durum, sosyal medya devlerinin Avrupa yargısı karşısındaki dokunulmazlık zırhının ne denli inceldiğini gözler önüne seriyor.
Suçlamaların Ağırlığı: Veri Hırsızlığı ve Çocuk İstismarı
Gerçekleştirilen baskın, sıradan bir denetimin çok ötesinde, organize suçlarla mücadele kapsamında yürütülen bir operasyonun parçası olarak nitelendiriliyor. Fransız savcılar, X platformunun birden fazla alanda yasaları ihlal edip etmediğini derinlemesine inceliyor. Soruşturma dosyasında yer alan potansiyel suçlamalar ise kan dondurucu nitelikte.
Savcılığın mercek altına aldığı en kritik başlıklardan biri, çocuk pornografisi niteliğindeki görüntülerin bulundurulması veya organize dağıtımına iştirak etmek. Platformun moderasyon eksiklikleri nedeniyle bu tür yasadışı içeriklerin yayılmasına göz yumduğu veya engel olamadığı iddiaları, soruşturmanın merkezinde yer alıyor. Bununla birlikte, organize bir grup tarafından gerçekleştirilen hileli veri çıkarma (data extraction) işlemleri de savcılığın radarında.
Ayrıca, yapay zeka teknolojilerinin kötüye kullanımıyla ilgili suçlamalar da dosyada geniş yer tutuyor. Özellikle cinsel içerikli “deepfake” (sahte kurgu) görüntülerin oluşturulması ve yayılması yoluyla kişilerin görüntü haklarının ihlal edilmesi, X’e yöneltilen suçlamalar arasında. Bu durum, Musk’ın yapay zeka şirketi xAI tarafından geliştirilen sohbet robotu Grok’u da soruşturmanın bir parçası haline getiriyor.
Soruşturmanın Geçmişi: Algoritmalar ve Grok
Bugün yaşanan baskın, aslında uzun süredir devam eden bir gerilimin doruk noktası. Fransız yetkililerin X’e yönelik incelemeleri yeni başlamadı; süreç Ocak 2025’e kadar uzanıyor. O dönemde savcılar, X’in öneri algoritmasının kullanıcılara sunduğu içerikleri incelemeye başlamıştı. Ancak soruşturma, aynı yılın Temmuz ayında kapsamı genişletilerek Elon Musk’ın tartışmalı yapay zeka sohbet robotu Grok’u da içine aldı.
X yönetimi, o dönemde yaptığı açıklamalarda Fransız makamlarının bu hamlesini “siyasi güdümlü” olarak nitelendirmiş ve algoritmalarını manipüle ettiği yönündeki iddiaları kesin bir dille reddetmişti. Şirket, Fransa’daki soruşturmayı ifade özgürlüğüne yönelik bir saldırı olarak karakterize etse de, savcılık makamı iddiaların ciddiyeti ve toplanan deliller ışığında operasyon düğmesine bastı.
İngiltere’den İkinci Cephe: Grok ve Deepfake Krizi
Musk ve şirketi X için tehlike çanları sadece Fransa’da çalmıyor. Manş Denizi’nin diğer yakasında, İngiltere’de de Grok mercek altında. İngiltere Bilgi Komisyonu Ofisi (ICO), Musk’ın yapay zeka aracı Grok hakkında, “zararlı, cinsel içerikli görüntü ve video üretme potansiyeli” nedeniyle resmi bir soruşturma başlattığını duyurdu.
Bu soruşturmanın temelinde, Grok kullanılarak oluşturulan ve X platformunda paylaşılan cinsel içerikli deepfake görüntüleri yatıyor. Genellikle kadınların gerçek fotoğraflarının rızaları dışında kullanılarak müstehcen içeriklere dönüştürüldüğü bu görüntüler, geçtiğimiz Ocak ayında mağdurlar, çevrimiçi güvenlik savunucuları ve politikacılardan oluşan geniş bir kitlenin tepkisini çekmişti. Yaşanan infial üzerine şirket, bu tür içeriklerin üretimini engellemek için müdahalede bulunmak zorunda kalmıştı.
İngiliz medya denetleme kurumu Ofcom, Salı günü yaptığı güncellemede platformu araştırmaya devam ettiğini ve konuyu “acil bir durum” olarak ele aldığını belirtti. Ancak Ofcom, yasal yetkilerinin sohbet robotlarını (chatbot) tam olarak kapsamaması nedeniyle, yasadışı görüntülerin bizzat oluşturulması sürecini soruşturamadığını ifade etti.
Tam bu noktada devreye giren ICO, Ofcom ile işbirliği içinde Grok’un kişisel verileri işleme süreçlerine yönelik kendi soruşturmasını başlattı. ICO’nun Düzenleyici Risk ve İnovasyon İcra Direktörü William Malcolm, konunun ciddiyetini şu sözlerle vurguladı: “Grok hakkındaki raporlar, insanların kişisel verilerinin bilgileri veya rızaları olmadan mahrem veya cinsel içerikli görüntüler oluşturmak için nasıl kullanıldığı ve bunu önlemek için gerekli güvenlik önlemlerinin alınıp alınmadığı konusunda derin ve endişe verici sorular ortaya çıkarıyor.”
Avrupa Komisyonu da geçtiğimiz Ocak ayı sonunda, benzer endişelerle Grok’un ana şirketi xAI hakkında bir soruşturma başlatmıştı. Komisyon sözcüsü, X’in Paris ofisindeki arama ile ilgili olarak Fransa ile temas halinde olduklarını doğruladı.
Pavel Durov’dan Fransa’ya Sert Tepki: “Özgür Bir Ülke Değil”
X’e yapılan baskın, teknoloji dünyasının diğer tartışmalı figürlerinden de tepki gecikmedi. Mesajlaşma uygulaması Telegram’ın kurucusu Pavel Durov, Salı günü X üzerinden yaptığı paylaşımda Fransız yetkilileri sert bir dille eleştirdi. Durov, Fransa’yı “insanlara bir nebze olsun özgürlük tanıyan tüm sosyal ağları cezai olarak kovuşturmaya çalışan dünyadaki tek ülke” olmakla suçladı.
Durov paylaşımında, “Hata yapmayın: Burası özgür bir ülke değil” ifadelerini kullandı. Hatırlanacağı üzere Pavel Durov da Ağustos 2024’te, Telegram uygulamasındaki moderasyon eksiklikleri ve suç faaliyetlerini engellemede başarısız olduğu gerekçesiyle Paris Savcılığı’nın emriyle Fransa’da tutuklanmış ve gözaltına alınmıştı. Platformun işleyişinde yaptığı bazı değişikliklerin ardından, geçtiğimiz Mart ayında ülkeden ayrılmasına izin verilmişti. Bu değişiklikler arasında, yasal taleplere yanıt olarak bazı kullanıcı verilerinin yetkililerle paylaşılması da yer alıyordu.
X Cephesi Sessizliğini Koruyor
Hem Fransa’daki baskın ve mahkeme celbi hem de İngiltere’deki soruşturma hakkında X yönetiminden henüz resmi bir yanıt gelmedi. BBC’nin yorum talebine de dönüş yapmayan şirketin, Nisan ayındaki duruşmalara kadar nasıl bir savunma stratejisi izleyeceği merak konusu. Ancak kesin olan bir şey var ki; Elon Musk’ın “ifade özgürlüğü mutlakıyetçiliği” anlayışı, Avrupa’nın sıkı regülasyon duvarlarına ve yargı sistemine her geçen gün daha sert bir şekilde çarpıyor.
