Teknoloji dünyasının sınırlarını zorlayan vizyoner iş insanı Elon Musk, yapay zeka (AI) yarışındaki dengeleri kökten değiştirecek tarihi bir hamleye hazırlanıyor. Musk’ın uzay taşımacılığı şirketi SpaceX, Dünya yörüngesinde dönecek ve gücünü doğrudan güneşten alacak devasa bir “uzay veri merkezi” ağı kurmak için Amerika Birleşik Devletleri Federal İletişim Komisyonu’na (FCC) resmi başvuruda bulundu. Başvuru dosyasına göre şirket, yapay zeka işlemlerini gerçekleştirecek veri merkezlerini barındıran tam 1 milyon uydudan oluşan devasa bir takımyıldızı fırlatmayı hedefliyor.
Bu devrim niteliğindeki başvuru, Reuters haber ajansının SpaceX ve Musk’ın yapay zeka girişimi xAI‘ın birleşme görüşmeleri yürüttüğüne dair özel haberini yayınlamasından sadece bir gün sonra, Cuma günü sisteme yüklendi. Sektör kulislerinde konuşulanlara göre bu birleşme, bu yıl planlanan ve “gişe rekorları kırması beklenen” halka arz öncesinde gerçekleşecek. Olası bir birleşme, Musk’ın Google, Meta ve OpenAI gibi teknoloji devlerine karşı yürüttüğü ve giderek kızışan yapay zeka üstünlük mücadelesinde SpaceX’in yörüngeye veri merkezi fırlatma çabalarına taze bir ivme kazandıracak.
Yapay Zekanın Fiziksel Omurgası Uzaya Taşınıyor
Bilindiği üzere veri merkezleri, yapay zekanın “fiziksel omurgasını” oluşturuyor ve bu tesisler devasa miktarda elektrik enerjisine ihtiyaç duyuyor. Karasal veri merkezlerinin enerji tüketimi ve soğutma maliyetleri, çevresel endişeleri de beraberinde getiriyor. SpaceX, FCC’ye sunduğu dosyada bu soruna uzay tabanlı bir çözüm öneriyor. Şirket başvurusunda şu ifadelere yer verdi:
“Neredeyse sürekli güneş enerjisinden doğrudan yararlanarak ve çok düşük işletme veya bakım maliyetleriyle çalışacak bu uydular, karasal veri merkezleriyle ilişkili çevresel etkiyi önemli ölçüde azaltırken, dönüştürücü bir maliyet ve enerji verimliliği sağlayacaktır.”
Dünya yüzeyinde gece-gündüz döngüsü ve atmosferik koşullar güneş enerjisi verimliliğini sınırlarken, yörüngedeki uydular güneş ışığına neredeyse kesintisiz erişim sağlayabiliyor. Bu da enerjiye aç yapay zeka işlemcilerinin (GPU) ihtiyaç duyduğu gücü, karbon salınımı yaratmadan karşılama imkanı sunuyor. Ancak Musk’ın bu fütüristik vizyonunu hayata geçirebilmesi için öncelikle telekomünikasyon düzenleyicisi olan FCC’den gerekli onayları alması gerekiyor.
1 Milyon Uydu: Gerçek mi, Strateji mi?
Projenin ölçeği, uzay endüstrisinin bugünkü boyutlarıyla kıyaslandığında dudak uçuklatıyor. Şu anda Dünya yörüngesinde aktif veya pasif toplamda sadece yaklaşık 15.000 uydu bulunuyor. SpaceX’in tek başına 1 milyon uydu fırlatma talebi, fiziksel ve yörüngesel trafik yönetimi açısından devasa bir meydan okuma olarak görülüyor.
Uzmanlar, SpaceX’in gerçekten 1 milyon uyduyu yörüngeye yerleştirmesinin kısa vadede pek olası olmadığını belirtiyor. Uydu operatörleri genellikle tasarım esnekliği kazanmak ve gelecekteki genişleme planlarını garanti altına almak amacıyla, niyetlendikleri dağıtım sayısından çok daha yüksek rakamlar için onay talep etme stratejisini izlerler. Hatırlanacağı üzere SpaceX, küresel internet projesi Starlink için dağıtıma başlamadan önce 42.000 uydu için onay istemişti. Hızla büyüyen Starlink ağı, şu an itibarıyla uzayda yaklaşık 9.500 uyduya sahip. Dolayısıyla 1 milyonluk başvuru, Musk’ın nihai hedefinden ziyade, düzenleyici kurumlardan “sınırsız büyüme” izni alma çabası olarak yorumlanıyor.
Başarının Anahtarı: Starship Roketi
SpaceX’in bu devasa takımyıldızı kurma planı, büyük ölçüde şirketin geliştirmekte olduğu yeni nesil fırlatma aracı Starship‘in başarısına ve maliyetleri düşürme kapasitesine dayanıyor. Dosyada bu konuya da değinen SpaceX, Starship’in önemini şöyle vurguladı:
“Neyse ki, Starship gibi tamamen yeniden kullanılabilir fırlatma araçlarının geliştirilmesi, seri fırlatma oranlarında yılda milyonlarca ton kütleyi yörüngeye taşıyabilme kapasitesi anlamına geliyor. Bu sayede yörüngedeki işlem kapasitesi, karasal kurulumlara kıyasla benzeri görülmemiş bir ölçeğe ve hıza, çok daha düşük çevresel etkiyle ulaşabilir.”
Starship, 2023 yılından bu yana 11 kez test fırlatması gerçekleştirdi. Elon Musk, Starlink ağını daha güçlü ve büyük uydularla genişletmek için kritik öneme sahip olan bu dev roketin, ilk ticari yüklerini (payload) bu yıl içinde yörüngeye taşımasını bekliyor. Eğer Starship vaat ettiği taşıma kapasitesine ve maliyet etkinliğine ulaşırsa, uzayda veri merkezi kurma fikri bilim kurgudan çıkıp ticari bir gerçekliğe dönüşebilir.
