Teknoloji devlerinin web tarayıcılarına entegre ettiği yapay zeka özellikleri, kullanıcı deneyimini dönüştürmeye devam ederken, Mozilla cephesinden rakiplerine meydan okuyan ve kullanıcı özgürlüğünü merkeze alan radikal bir hamle geldi. Google Chrome ve Microsoft Edge gibi rakiplerin aksine, Mozilla, popüler tarayıcısı Firefox için yapay zeka özelliklerini tamamen devre dışı bırakma imkanı sunan bir güncelleme yayınlamaya hazırlanıyor. Kullanıcıların dijital egemenliğine saygı duyan bu adım, tarayıcı pazarında yeni bir tartışmanın da fitilini ateşledi.
24 Şubat tarihinde yayınlanacak olan yeni güncelleme ile birlikte, Firefox’un ayarlar menüsüne “AI Control” (Yapay Zeka Kontrolü) adı verilen yeni bir seçenek eklenecek. Bu menü sayesinde kullanıcılar, tarayıcıya entegre edilmiş tüm yapay zeka destekli özellikleri tek bir anahtarla kapatabilecekleri gibi, hangi özellikleri kullanıp hangilerini kullanmak istemediklerini de tek tek seçebilecekler.
Rakipler Zorluyor, Firefox “Seçim Hakkı” Sunuyor
Günümüz tarayıcı pazarında Microsoft ve Google, yapay zeka asistanlarını ve üretken yapay zeka araçlarını kullanıcıların hayatına entegre etmek için kıyasıya bir yarış içerisinde. Ancak bu dayatmacı yaklaşım, her kullanıcı tarafından hoş karşılanmıyor. Mozilla, tam bu noktada devreye girerek farklı bir strateji izliyor. Şirket, yapay zekayı tamamen reddetmek yerine, kontrolü kullanıcının ellerine bırakıyor.
Gelecek olan güncelleme ile kullanıcılar; yerleşik AI sohbet botuna (chatbot) erişim, otomatik çeviriler, yapay zeka destekli sekme grubu önerileri gibi özellikleri diledikleri gibi yönetebilecekler. Ayrıca, PDF dosyalarındaki görseller için yapay zeka ile alt metin (alt text) oluşturma veya bağlantı önizlemelerinde önemli noktaları özetleme gibi spesifik işlevler de bu kontrol paneli üzerinden açılıp kapatılabilecek.
CEO Enzor-DeMeo Sözünü Tuttu: “Güven İnşa Ediyoruz”
Bu hamle aslında sürpriz değil. Geçtiğimiz yıl boyunca Firefox da rakipleri gibi yapay zeka trenine katılmıştı. iPhone kullanıcılarının okudukları içeriğin özetini almak için telefonlarını sallamalarını sağlayan “sallayarak özetle” (shake to summarize) özelliği ve kullanıcıların web aramalarına yardımcı olan, isteğe bağlı bir “AI Window” (Yapay Zeka Penceresi) deneyimi üzerinde çalıştıklarını duyurmuşlardı.
Ancak Firefox topluluğundan gelen tepkiler, herkesin bu “yapay zeka istilasından” memnun olmadığını gösterdi. Mozilla CEO’su Anthony Enzor-DeMeo, geçtiğimiz Aralık ayında Firefox’un yapay zekayı benimsemesinden rahatsız olan kullanıcılara yanıt olarak bir “kill switch” (tamamen kapatma anahtarı) sözü vermişti.
Enzor-DeMeo o dönemde yaptığı açıklamada, “Seçim hakkı önemlidir ve seçime olan bağlılığımızı göstermek, güven inşa etmenin ve bu güveni korumanın yoludur,” ifadelerini kullanmıştı. CEO ayrıca, “insanların güvenebileceği bir teknoloji şirketinden gelecek başka bir yapay zeka tarayıcısı” için piyasada hala boşluk olduğuna inandığını belirterek, Mozilla’nın bu alandaki duruşunu netleştirmişti. İşte 24 Şubat’ta gelecek olan güncelleme, bu sözün tutulduğunun somut bir kanıtı niteliğinde. Bu anahtar, sadece mevcut özellikleri değil, gelecekte eklenecek olan yapay zeka araçlarını da kapsayacak şekilde “tümünü devre dışı bırakma” seçeneği sunuyor.
Topluluğun Sesi Dinlendi
Firefox’un Ürünlerden Sorumlu Başkan Yardımcısı Ajit Varma, yapılan duyuruda bu kararın arkasındaki motivasyonu şu sözlerle açıkladı:
“Yapay zeka interneti değiştiriyor ve insanlar ondan çok farklı şeyler bekliyor. Topluluğumuzdan, yapay zeka ile hiçbir işi olsun istemeyen birçok kişinin sesini duyduk. Aynı zamanda, gerçekten işe yarar yapay zeka araçları isteyen başkalarını da duyduk. Topluluğumuzu dinlemek ve seçim sunma konusundaki kararlılığımız, bizi bu Yapay Zeka Kontrollerini (AI controls) geliştirmeye yöneltti.”
Mozilla’nın bu stratejisi, teknoloji dünyasında “kullanıcı odaklı tasarım” ve “gizlilik” konularında hassas olan kitleler için Firefox’u tekrar cazip bir seçenek haline getirebilir. Yapay zekanın her şeye nüfuz ettiği bir dönemde, “Hayır, teşekkürler” diyebilme lüksünü sunmak, Firefox’un en büyük kozu olacak gibi görünüyor.
