Teknoloji dünyasında ve bilgisayar bileşenleri pazarında, tüketicileri derinden sarsacak, hatta Türkiye’deki donanım meraklıları için “kâbus” senaryosu olarak nitelendirilebilecek bir kriz patlak verdi. Bellek üreticilerinin kapasitelerini yapay zeka (AI) hızlandırıcıları için gereken yüksek bant genişlikli belleklere (HBM) kaydırmasıyla başlayan yapısal değişim, standart DDR ve LPDDR bellek fiyatlarında devasa bir artışa neden oldu. Ancak sektörün içinden gelen uyarılara göre, bu daha sadece başlangıç.
Ünlü bellek üreticisi TeamGroup‘un Genel Müdürü’ne göre, DRAM ve NAND ürünlerinin sözleşme fiyatları son dönemde neredeyse ikiye katlandı. DigiTimes‘ın raporuna göre, emtia bellek arzının 2026’nın başlarında daha da kötüleşmesi bekleniyor ve yeni üretim kapasiteleri devreye girene kadar, yani 2027 – 2028 yıllarına kadar piyasanın normale dönmesi pek olası görünmüyor.
Bir Ayda %100 Fiyat Artışı: Rakamlar Korkutucu
TeamGroup Genel Müdürü Gerry Chen’in paylaştığı verilere göre, Aralık ayı sözleşme fiyatları, bazı DRAM ve 3D NAND kategorilerinde bir önceki aya göre yüzde 80 ila yüzde 100 oranında artış gösterdi. Bu, teknoloji pazarında nadir görülen ve şok etkisi yaratan bir sıçrama.
Spot piyasadaki fiyatlar da bu karamsar tabloyu doğruluyor. Veriler, durumun vahametini gözler önüne seriyor:
- 20 Eylül’de: DRAMeXchange’de 16Gb DDR5 çipinin ortalama fiyatı 6,84 Dolar seviyesindeydi.
- 19 Kasım’da: Ortalama spot fiyat 24,83 Dolar‘a fırladı.
- 1 Aralık İtibarıyla: 16Gb DDR5 entegre devresinin (IC) ortalama spot fiyatı 27,2 Dolar‘a yükseldi. (Seans içinde en düşük 19 Dolar, en yüksek 37 Dolar görüldü).
Türkiye İçin Maliyet Hesabı: Bir Modül 10.000 TL’yi Zorlayabilir
Bu rakamları somut bir ürün maliyetine döktüğümüzde durumun ciddiyeti daha net anlaşılıyor. Basit bir hesapla, 16 GB’lık bir bellek modülü için sadece bellek çiplerinin maliyeti şu anda yaklaşık 217,6 Dolar seviyesinde.
Buna baskı devre kartı (PCB), montaj, test süreçleri ve PMIC (Güç Yönetimi Entegre Devresi) gibi ek parçaların maliyeti olan 8 – 10 Dolar eklendiğinde, bir üretici için 16 GB’lık tek bir modülün ham maliyeti 225 – 228 Dolar bandına oturuyor.
Türkiye şartlarında bu ne anlama geliyor? Bu rakamlar henüz üretici kârı, lojistik maliyetleri ve vergiler eklenmemiş “fabrika çıkış” maliyetleridir. Türkiye’deki mevcut döviz kuru, KDV (%20) ve diğer ithalat masrafları eklendiğinde, son kullanıcı için tek bir 16 GB DDR5 RAM modülünün fiyatının (bugünkü kurla bile) 10.000 TL barajını zorlaması, hatta aşması işten bile değil. Çift modül (32 GB) kitler için bu rakamların ikiye katlanacağını düşünmek, yeni bir PC toplamanın ne kadar lüks hale geleceğini gösteriyor.
Krizin Nedeni: Yapay Zeka Çılgınlığı ve HBM
Emtia belleğindeki bu kıtlığın ve fiyat patlamasının nedeni aslında çok açık: Yapay Zeka (AI).
DRAM üreticileri (Samsung, SK Hynix, Micron gibi devler), üretim kapasitelerini standart belleklerden çekip, yapay zeka hızlandırıcıları tarafından tüketilen HBM (High Bandwidth Memory) üretimine kaydırıyor. Nvidia’nın B300 çipleri veya AWS, Google ve Microsoft gibi bulut devi sağlayıcıların özel hızlandırıcıları, bu HBM bellekleri adeta “içiyor”.
Bu dev şirketler, bellek arzını yıllar öncesinden rezerve etme eğiliminde oldukları için, DRAM üreticileri bir noktada standart bilgisayarlar ve telefonlar için gereken emtia DRAM talebini karşılayacak kapasiteye sahip olamıyor.
Çözüm Neden 2027-2028’e Kalıyor?
“Neden daha fazla fabrika kurmuyorlar?” sorusunun cevabı ise zamanla ilgili. Sıfırdan yeni bir yarı iletken fabrikası (fab) kurmak en az üç yıl sürüyor. Micron, Samsung veya SK Hynix bugün yeni bir bellek fabrikası kurma kararı alsa bile, bu tesis en erken 2028’in sonlarında faaliyete geçebilir ve tam kapasiteyle üretime başlaması 2029 yılını bulabilir.
Bu nedenle TeamGroup yöneticisi Gerry Chen, dağıtım stokları tükendiğinde, 2026’nın birinci ve ikinci çeyreğinde DRAM ve NAND bulunabilirliğinin daha da kötüleşmesini bekliyor. Chen, o noktaya gelindiğinde, parayı ödemeye razı olsanız bile ürün bulmanın (tahsis almanın) zorlaşabileceği konusunda uyarıyor.
Sadece PC Değil, Telefonlar da Etkilenecek
Konu NAND (depolama) olduğunda da durum farklı değil. NAND tedarikçileri de yapay zeka sunucusu üreticileri olan büyük müşterilere öncelik veriyor. Chen, üretim kapasitesinin 2026 yılında PC’lere, akıllı telefonlara ve diğer tüketici cihazlarına geri dönmesini beklemiyor. Bu da önümüzdeki dönemde sadece bilgisayar RAM’lerinin değil, SSD’lerin ve akıllı telefonların fiyatlarının da artacağı anlamına geliyor.
64GB RAM, Bir Oyun Konsolundan Daha Pahalı!
Etkiler şimdiden net bir şekilde görülüyor. PC tutkunları, özel yapım bilgisayarlar için RAM fiyatlarının haftadan haftaya katlanarak arttığına şahit oluyor. Bazı durumlarda, 64GB DDR5 RAM kitinin fiyatı, PlayStation 5 gibi bir oyun konsolunun fiyatını geçmiş durumda.
Türkiye’de bir PS5’in (Digital Edition veya Slim) fiyatının 25.000 – 30.000 TL bandında gezdiği düşünüldüğünde, sadece RAM için bu meblağları ödemek zorunda kalmak, donanım piyasasının geldiği noktayı özetliyor.
Uzmanlar, bu hafta gerçekleşen Black Friday (Efsane Cuma) ve Cyber Monday (Siber Pazartesi) indirimlerinin, fiyatlar daha da “astronomik” seviyelere çıkmadan önce RAM satın almak için son şans olabileceği konusunda uyarıyor.
